Yazar	: Ecem GÜRSU
Türü	:
Baskı Yılı	: 2025
Sayı	: 9
Sayfa	: 82-94

Özet
Türk edebiyatı, köklü ve zengin yapısıyla farklı türlere ev sahipliği yapan bir gelenektir. Bu zenginliğin bir kolunu da biyografik nitelik taşıyan eserler oluşturmaktadır. Söz konusu eserlerin bir kısmı şairlerin hayatına odaklanmakta ve halk, divan geleneğinde farklı biçimlerde kendini göstermektedir. Halk edebiyatında “şairnâme”, divan edebiyatında “şuara tezkiresi” olarak adlandırılan bu eserler şairlerin biyografik ve edebî yönlerini kendi imkânları ölçüsünde ortaya koymaktadır. Çalışmanın amacı, şairnâmeler ve şuarâ tezkirelerinin farklı ve benzer yönlerini karşılaştırmalı bir analizle ortaya koyarak iki türün birbirine denk sayılamayacağını örneklerle açıklamaktır. Şairnâmeler, şairlerin adlarını tarihe not düşerek onların unutulmasını engelleyen bir değere sahiptir ancak genellikle yüzeysel bilgiler sunar. Buna karşılık şuarâ tezkireleri ise şairlerin hayatlarını daha detaylı şekilde ele almakta ve şiir örnekleriyle anlatımını zenginleştirmektedir. Ek olarak şairnâmeler ve şuarâ tezkireleri yapı itibarıyla de farklı özelliklere sahiptir. Dolayısıyla her iki türün Türk edebiyatında kendine özgü niteliği, yeri ve kıymeti vardır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar, bu iki müstakil türü aynı kefeye koymanın her birinin özgün taraflarını göz ardı etmek anlamına geleceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler
Şairnâmeler, Şuarâ Tezkireleri, Âşık Ömer, Ruhsatî, Latifi Tezkiresi, Heşt Behişt

Abstract
The Turkish literary tradition is a deep-rooted and rich heritage encompassing various genres. One branch of this tradition consists of works with biographical content. Among them, it is possible to identify literary genres that focus specifically on the lives of poets. These genres have manifested differently within folk literature; they appear as şairnâme (poet-narratives), while in divan literature, they take the form of şuarâ tezkireleri (biographical dictionaries of poets). Both types present the biographical and literary dimensions of poets within the limitations of their respective forms. This study aims to examine the similarities and differences between şairnâmes and şuarâ tezkireleri through a comparative analysis and to demonstrate with examples that these two genres should not be considered equivalent. While şairnâmes serve the valuable function of recording poets’ names in history and preventing their obscurity, they often provide only superficial information. In contrast, şuarâ tezkireleri offer a more detailed portrayal of poets’ lives and enrich their content with examples of poetry. Therefore, each type holds a distinct place and value within Turkish literary history. The findings of the study indicate that treating these two independent genres as equivalents would mean disregarding the unique characteristics and contributions of each.

Keywords
Şairnâme, Şuara Tezkiresi, Âşık Ömer, Ruhsatî, Latifi’s Dictionary, Heşt Behişt