Poet-Narratives and Biographical Dictionaries of Poets: A Comparative Analysis
Özet
Türk edebiyatı, köklü ve zengin yapısıyla farklı türlere ev sahipliği yapan bir gelenektir. Bu zenginliğin bir kolunu da biyografik nitelik taşıyan eserler oluşturmaktadır. Söz konusu eserlerin bir kısmı şairlerin hayatına odaklanmakta ve halk, divan geleneğinde farklı biçimlerde kendini göstermektedir. Halk edebiyatında “şairnâme”, divan edebiyatında “şuara tezkiresi” olarak adlandırılan bu eserler şairlerin biyografik ve edebî yönlerini kendi imkânları ölçüsünde ortaya koymaktadır. Çalışmanın amacı, şairnâmeler ve şuarâ tezkirelerinin farklı ve benzer yönlerini karşılaştırmalı bir analizle ortaya koyarak iki türün birbirine denk sayılamayacağını örneklerle açıklamaktır. Şairnâmeler, şairlerin adlarını tarihe not düşerek onların unutulmasını engelleyen bir değere sahiptir ancak genellikle yüzeysel bilgiler sunar. Buna karşılık şuarâ tezkireleri ise şairlerin hayatlarını daha detaylı şekilde ele almakta ve şiir örnekleriyle anlatımını zenginleştirmektedir. Ek olarak şairnâmeler ve şuarâ tezkireleri yapı itibarıyla de farklı özelliklere sahiptir. Dolayısıyla her iki türün Türk edebiyatında kendine özgü niteliği, yeri ve kıymeti vardır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar, bu iki müstakil türü aynı kefeye koymanın her birinin özgün taraflarını göz ardı etmek anlamına geleceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Şairnâmeler, Şuarâ Tezkireleri, Âşık Ömer, Ruhsatî, Latifi Tezkiresi, Heşt Behişt